บันทึก 10 ปีของ Fathom ผ่านหลากหลายผู้คน
ฉบับที่ 1
1
เสน่ห์อย่างหนึ่งของการไปเดินร้านหนังสืออิสระคือ อาจทำให้เจอหนังสือที่ไม่ได้อยู่ในลิสต์แนะนำ ชื่อนักเขียนไม่คุ้น ไม่เคยผ่านตามาก่อน บางเล่มไม่ใช่หนังสือขายดี แต่บางข้อความที่โปรยบนปกหลังกลับรีเลทเราเหลือเกิน บางประโยคของเขาทำให้เราผ่านวันยากๆ ไปได้ จากที่ตั้งใจมาซื้อแค่เล่มเดียว สุดท้ายได้หนังสือของนักเขียนคนนี้กลับบ้านอีกสี่ห้าเล่ม ครั้งหนึ่งไปร้านหนังสือแถวเจริญกรุงแล้วก็เจอกับนักอ่านคนหนึ่ง ความที่ชอบหนังสือเหมือนกัน ถึงเป็นคนคุยไม่เก่ง แต่บทสนทนาว่าด้วยเรื่องหนังสือทำให้เราไปต่อได้เรื่อยๆ เราคุยกันถูกคอ จากหนังสือเล่มนี้ไปเล่มโน้ม วันนั้นผมกลับบ้านด้วยความอิ่มเอมในบทสนทนา และผมก็เชื่อว่า คนที่ชอบไปร้านหนังสือเหมือนกัน สักวันสิ่งนั้นจะทำให้เราวนกลับมาเจอกันอีก
2
เมื่อต้นปี วันที่ 14 กุมภาพันธ์ ผมแวะไปซื้อดอกไม้ที่ปากคลองตลาด หอบดอกลิลลี่และดอกแว๊กช่อใหญ่ไปฝาก “ป่าน” และ “กุ๊กไก่” เจ้าของร้านหนังสือ fathom bookspace ย่านสาทร พอผลักประตูเข้าไปในร้าน ผมเห็นเขายืนดูหนังสือเงียบๆ อยู่ก่อนแล้ว ผมพยักหน้าทักทายเขา เขายิ้ม ผมยื่นดอกไม้ให้เจ้าของร้าน เขาหันมาเอ่ยปากขออาสาเป็นคนจัดดอกไม้ลงแจกันให้ ผมจำไม่ได้ว่า ระหว่างนั้นป่านเดินไปเล่นเปียโนที่ตั้งอยู่กลางร้านหรือเปล่า แต่จำได้ว่าผมชอบไวบ์ของวันนั้นมากๆ พอจัดดอกไม้เสร็จ บรรยากาศของร้านดูมีชีวิตชีวาขึ้นทันที เราจิบกาแฟ คุยกันอีกเล็กน้อย แล้วแยกตัวเดินดูหนังสือ ผมชอบบุคลิกของนักอ่านอย่างหนึ่ง คนอ่านหนังสือมักมีความสามารถในการอยู่ลำพัง มีความเงียบเป็นเพื่อน อยู่คนเดียวแต่ไม่เหงา เพราะเขามีนักเขียนเป็นเพื่อน ไหนจะมาร์เกอริต ดูราส มาแชลพรุสต์ หรือธอโร ผมเคยเห็นนักอ่านบางคนออกไปดื่มที่ร้านบลูส์บาร์ย่านสามเสนกับเฮมิงเวย์มาแล้ว
3
ว่ากันว่า ร้านหนังสือคือบุคลิกของเจ้าของร้าน ร้านฟาทอมแห่งนี้ก็มีความเฉพาะตัวที่ไม่เหมือนใคร เพราะหนังสือทุกเล่มถูกคัดสรรโดยตรงจากเจ้าของร้าน นอกเหนือจากหนังสือแนววิชาการวรรณกรรม ศาสนา ปรัชญา หนังสือของนักเขียนอิสระที่เอามาฝากขาย ฯลฯ อีกมุมหนึ่งของร้านก็ยังเต็มไปด้วยหนังสือนิทานสำหรับเด็กๆ เรียกว่ามีหนังสือสำหรับทุกช่วงวัย ไม่ใครตกหล่นสำหรับที่นี่ ผมเคยซื้อหนังสือ “เป็ด ความตาย และดอกทิวลิป” ของนักเขียนเยอรมัน ที่อธิบายความตายซึ่งเป็นเรื่องที่ห่างไกลจากความเข้าใจของเด็กๆ ได้ละมุน ไปฝากหลานที่ต่างจังหวัด ปรากฎว่าหลาน ชอบมาก ผมซื้อหนังสือของ “ชินสุเกะ โยชิทาเกะ” นักเขียนหนังสือเด็ก แต่เอาเข้าจริงๆ ผมกลับรู้สึกว่าเขากำลังสื่อสารกับเด็กในร่างผู้ใหญ่อย่างผมต่างหาก หลายเรื่องในชีวิตที่เจอโจทย์ยากๆ นักเขียนญี่ปุ่นคนนี้ก็ให้คำตอบแบบง่ายๆ ซะอย่างนั้น ไม่เฉพาะเล่มนี้ แต่ในหลายครั้งๆ เวลาที่โลกหันหลังให้ หนังสือมักจะคอยเยียวยาผมเสมอ บางทีมันก็มาปรากฏตัวในรูปของประโยคบางประโยค หรือบทสนทนาของตัวละครสักตัว ประโยคเหล่านั้นจะช่วยค้ำยันความรู้สึกของผมให้เดินหน้าต่อไปได้ และบางที กับหนังสือบางเล่ม ไม่ได้สอนอะไร มันแค่นั่งเงียบๆ อยู่เป็นเพื่อนในช่วงเวลาที่เราต้องการใครสักคนเท่านั้นเอง แต่เท่านั้นก็เกินพอแล้ว…
4
นักอ่านคนหนึ่งถามผมว่า ทำไมชอบมาร้านหนังสือฟาทอม ผมบอกว่า เวลาเรารักชอบอะไร เราก็อยากใช้เวลากับสิ่งนั้น และความรัก เราต้องแสดงออก เราบอกรักได้หลายวิธี เอาที่ถนัดและสะดวก เช่น บอกเขาว่าสิ่งที่เขาทำมันดีแค่ไหน มันคงจะดีมากๆ หากเราเปิดร้านก๋วยเตี๋ยว แล้วลูกค้ามาบอกขอบคุณที่ทำก๋วยเตี๋ยวอร่อยๆ ให้เขากิน หรือบอกชอบรสชาติกาแฟที่เราชง ก็คงจะใจฟูหากมีนักอ่านบอกว่าชอบร้านหนังสือที่เราเปิด ชอบสไตล์การเลือกหนังสือเข้าร้าน อย่าขี้เหนียวคำชม คำชมเล็กๆ น้อยๆ มันทำให้คนตัวเล็กๆ คนหนึ่งออกไปทำเรื่องยิ่งใหญ่มานักต่อนักแล้ว
นอกเหนือจากคำชม เราก็สามารถแสดงออกด้วยการซื้อหรืออุดหนุนเพื่อให้ร้านอยู่รอด เพราะเมื่อร้านรอด เราก็รอด ถ้าไม่รอด…มันคงเหมือนร้านอาหารร้านอร่อยที่เราชอบหายไป เพราะคนทำหมดแรงหมดใจจะไปต่อ การอุดหนุนก็เพื่อให้คนคนหนึ่งได้ทำในสิ่งที่เขาชอบ และสิ่งที่เขาชอบก็เป็นสิ่งที่เราชอบด้วย การมีอยู่ของร้านหนังสือคือการมีอยู่ของชีวิตเรา คือความรื่นรมย์ของเรา มันคือการดูแลระบบนิเวศในชีวิตเรา
ปีนี้ครบรอบ 10 ปีของร้านหนังสือ fathom bookspace 10 ปีสำหรับร้านหนังสืออิสระในประเทศที่ไม่ได้รับการสนับสนุนวัฒนธรรมการอ่านให้เติบโตแบบเป็นเรื่องเป็นราวถือว่าไม่ธรรมดาเลย อยากขอบคุณร้านหนังสือแห่งนี้ที่เป็นเซฟโซนสำหรับนักอ่านหลายๆ คนรวมถึงผมด้วย ขอบคุณครับ
ใบพัด นบน้อม / นักอ่าน
—
ฉบับที่ 2
เวลา 10 ปีนั้นทำให้ภาพของการรู้จัก Fathom ครั้งแรกนั้นเลือนราง หากแต่สิ่งที่ปรากฏชัดในความทรงจำคงเป็น…
พื้นที่หนึ่งที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยผู้คนที่รักหนังสือ การเติบโต แรงบันดาลใจและความเป็นมนุษย์
รู้ตัวอีกที ก็พบตัวเองกลับไปพื้นที่นี้อีกหลายครั้ง ผ่านคำชวนอันหลากหลายตามจังหวะชีวิตช่วงนั้น
บ้างก็เป็น การหลงทาง ที่พื้นที่นี้อาจมีคำตอบ
บ้างก็ ความสดชื่น ที่พื้นที่นี้มักมอบให้
บ้างก็คือ ความคิดถึง ที่พื้นที่นี้บ่อยครั้งคลายมันได้
ฯลฯ
เวลา 10 ปีนั้นอาจทำให้ภาพแรกที่พบกันนั้นเลือนราง หากแต่สิ่งที่ปรากฏชัดในความทรงจำคงเป็น…ความรักในพื้นที่นี้
ถึง Fathom Bookspace …ขอบคุณสำหรับการมีอยู่ที่คอยให้ระลึกถึงความงดงามในมนุษย์ผ่านหนังสือและผู้คน
Navin Tan
—
ฉบับที่ 3
อะไรนะ…ที่เราสามารถทำในร้านหนังสือได้บ้าง นอกจากจิบกาแฟ หาหนังสืออ่านสักเล่ม ก็คงเป็นการใช้ชีวิตที่อยู่วิถีชีวิตไปด้วย…ตลอด 10 ปี ที่ร้านแห่งนี้เป็นห้องเรียนเปียโนของลูก เป็นที่ที่ให้เรามาจัด workshop ในหัวข้อที่สนใจ ทั้งประเด็กเรื่องคุยกับลูกเรื่องเพศ ชวนเด็ก ๆ ปักผ้า เรื่องเล่น ได้แวะมาชมละคร ฟังนิทาน ฟังเรื่องราวประวัติศาสตร์ มากินขนม ปาร์ตี้ปีใหม่กับเพื่อน ซึ่งพอโตขึ้นต่างคนต่างมีชีวิตการมาพบเจอกันในพื้นที่ปลอดภัย สบายใจ ก็ทำให้ได้แลกเปลี่ยนและอัพเดทสถานการณ์ชีวิตกัน และมีอีกหลายครั้ง ที่เจ้าของร้านก็ชวนมาเป็นแรงงานแพ็คหนังสือจำนวนมหาศาล
Fathom เป็นเพื่อนคู่คิด ทั้งช่วยผลิตสื่อดี ๆ น่ารัก ช่วยหาหนังสือที่เราต้องการนำมาทำงานทั้งหนังสือในไทย และหนังสือต่างประเทศ เพียงบอกความต้องการ อะไร ๆ ทีม Fathom ช่วยได้หมด
พวกเขา ไม่เคยละเลยที่จะร่วมสร้างการเปลี่ยนการเปลี่ยนแปลง อะไรที่ทำได้ Fathom จะเสนอและทำไปด้วยกันเสมอ ครั้งหนึ่งที่เราสะท้อนปัญหาการขาดนิทานในเด็กชนบท เพราะในต่างจังหวัดไม่มีร้านหนังสือ และด้วยปัญหาเศรษฐกิจ นิทานจึงไม่จัดอยู่ในสมการของสำหรับเด็กในบางครอบครัว Fathom ระดมนิทานจัดส่งมาให้และเราไปทำการส่งมอบให้เด็ก ๆ โดยดูตามพัฒนาการเป็นรายบุคคล
10 ปี ที่ผ่านมา ทำอะไรกันมามากมาย แม้ช่วงหลัง ๆ เราตัดสินใจใช้ชีวิตในต่างจังหวัดมากกว่ากรุงเทพ แต่ทุกครั้งที่มา Fathom ยังเป็นหมุดหมายเสมอ ผ่านจุด 10 ปีไปแล้ว เรารู้ว่าพวกคุณรู้ว่าต้องทำอย่างไรต่อไป ให้กำลังใจเสมอ
ด้วยรัก
จิ๋ว เล่นด้วยสติSE